اسرار التوحید

اسرار التوحید : محمد ابن منور

 

در میان آثار صوفیانه، اسرار التوحید هم از نظر محتوا و هم از نظر لطف تعبیر و شیوایی شهرتی بسزا دارد. برای پژوهش در مکتب تصوف و عرفان و آگاهی از اصول و فروع و تاریخ این مکتب که زمانی نفوذ شگفت آوری در جهان اسلامی داشته است تا آنجا که امیران و پادشاهان مقتدر در برابر مشایخ و پیران طریقت جانب احتیاط را رعایت می کردند، این کتاب مرجعی مهم است. خواننده ی کتاب در ضمن اطلاع از شرح حال ابو سعید ابی الخیر که داستان وار و به شیوه ای دلپذیر و شیرین تحریر شده است، با رسوم و عادات و طرز تشکیلات و اجتماعات صوفیه و مفهوم واقعی بعضی مصطلحات این فرقه از قبیل خلوت، ریاضت، مراقبت، سماع، رقص، خرقه، مرقع، زاویه، وجد، حال، قبض، بسط و نیز با بعضی رویدادهای تاریخی و اوضاع اجتماعی قرن پنجم و ششم واحوال و اقوال برخی از عرفا و مشایخ و رجال معتبر آشنا می شود.اسرار التوحید از مایه ی اخلاقی برخوردار است. نکات اخلاقی کتاب آنچنان شیوا و لطیف تعبیر شده است که حتی سختترین دلها را، اگر هم مداق " قلوبهم کالحجارة او اشدّ قسوةً " باشند نرم می کند.

 

استاد دکتر صفا اسرار التوحید را از جمله ی شاهکارهای انکار ناپذیر نثر پارسی می داند. وی معتقد است که " روانی انشا و انسجام و استحکام عبارات و رعایت تام و تمام موازین فصاحت و بلاغت در این کتاب به حد اعلای خود رسیده است و با آنکه کتاب در اواخر قرن ششم یعنی دوره ی استیلای سبک مصنوع نگارش یافته، به هیچ روی اثری از آثار تصنع جز در مقدمه ی آن مشهود نیست. کوتاهی جمله ها و تمامی آنها و به کار رفتن کلمات و ترکیبات اصیل پارسی از همه جای این کتاب مشهود است و سرگذشتها با چنان مهارت حکایت شده است که گیرندگی خاص آنها خواننده را همه جا مجذوب نگاه می دارد. " مرحوم بهمنیار در این سخن با دکتر صفا همعقیده است و می نویسد: " بهترین وصفی که از اسرار التوحید را از آغاز تا انجام شامل می شود، این است که نزدیک به هشت قرن از تألیف آن می گذرد و مندرجاتش همچنان تازه و به نثر مفهوم و متداول در این زمان تا به حدی شبیه و نزدیک است که خواننده ی آن تصور می کند که به خواندن شیواترین نثری که از قلم ماهرترین نویسنده ی قرن اخیر جاری شده است اشتغال دارد."

 

/ 0 نظر / 85 بازدید